على آقا نورى

205

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

غلو چيزى جز اعتقادات تشيع امامى در آن عصر نيست . وى به استثناى زيديه ، تمام گروه‌هاى شيعى ، از جمله معتقدان به امامت دهمين پيشواى شيعيان امامى را از رافضيان اهل غلو به حساب آورده است . همچنين اعتقاد به علم غيب و منصوص بودن امامت آنان و از آن بيشتر امامت غير بالغ را به استهزا گرفته و در تلاش است تا برترى امامت نسل حسن را بر نسل حسين به اثبات برساند . او نيز مانند ديگر زيديان ، ظلم‌ستيزى و قيام آشكار امام را از شرايط اصلى مقبوليت و مشروعيت امام مىداند . جالب توجه اين‌كه اين امام زيدى ، به تقيّه - و به تعبير وى عافيت‌طلبى و گوشه‌گيرى - امامان شيعى به سختى اعتراض مىكند . اشكال مورد تأكيد و مكرر وى اين است كه چرا امامان شيعه به گردآورى وجوهات اقدام مىكنند و يا نظام وكالت و ارتباط گسترده با اصحاب خود به راه انداخته‌اند . « 1 » البتّه در اينجا رد و نقض و بازجويى انگيزه‌هاى مؤلف و عوامل بىتوجهى وى به مشكلات و محذورات امامان شيعى مدنظر نيست . آنچه بيشتر موردنظر بود ، توجه دادن به اين نكته است كه رويارويى دو طرز تفكر عمده شيعى در آن روزگار كمتر از رويارويى با مخالفان بيرونى خود نبوده است . علاوه بر آن ، رديه نويسىهاى ديگرى از هريك از طرفين گزارش شده كه اكنون از دسترس ما خارج است اما گزارش‌گران به وجود آنها اشاره كرده‌اند . همانند سخنان رسى را مىتوان در رساله‌اى به نام الاشهاد كه توسط يكى ديگر از علويان به نام ابو زيد علوى در اواخر قرن سوم هجرى نوشته شده است ، مشاهده كرد . نويسنده در اين رساله كه به همراه نقض و رد آن توسط ابن قبه امامى ، در كتاب كمال الدين شيخ صدوق گزارش شده است ، به نقد مبانى شيعه اماميه در باب امامت پرداخته و اعتقاد شيعيان را از سه زاويه مورد حمله قرار داده است . يكى آن‌كه اماميه امامت را

--> ( 1 ) . نك : همان ، ج 1 ، ص 515 به بعد .